Co się stanie, jeśli dziecko nie rozwinie umiejętności społecznych przed wejściem w dorosłość?
Pracuję z dziećmi i młodzieżą od 22 lat.
I wiem jedno: dzieci bardzo rzadko „nie chcą”.
One nie potrafią jeszcze.
Kiedy słyszę:
- „On jest cichy”
- „Ona szybko się złości”
- „On nie ma kolegów, ale mówi, że mu to nie przeszkadza”
— widzę nie problem, tylko brak narzędzi, których nikt ich jeszcze nie nauczył.
I jeśli te narzędzia nie pojawią się przed dorosłością, to dorosłość będzie trudnym okresem w życiu.
Stanie się miejscem, w którym wszystko kosztuje znacznie więcej.
Dorosły, który nie wie, jak być z innymi
Pamiętam chłopca, który na zajęciach mówił niewiele. Kiedy ktoś wchodził mu w słowo — milkł. Kiedy przegrywał w grze — rezygnował. Kiedyktoś żartował — brał to dosłownie i czuł się zraniony.
Nie był niegrzeczny.
Nie był „trudny”.
Był zagubiony w świecie relacji.
Jeśli nikt mu nie pomoże, jako dorosły:
- Będzie unikał spotkań,
- Nie powie, że coś mu nie odpowiada,
- Będzie długo rozpamiętywał rozmowy,
- Często poczuje się niezrozumiany.
I bardzo możliwe, że zacznie myśleć: „Lepiej być samemu, niż znowu czuć się źle”.
Samotność, która nie wynika z braku ludzi
Czasem pracuję z nastolatkami, którzy mówią:
- „Ja nie potrzebuję przyjaciół”
- „Ludzie są męczący”
Ale gdy przychodzi moment szczerości, pojawia się inne zdanie:
- „Ja po prostu nie wiem, co mam powiedzieć”
- „Nie wiem, jak się zachować”
- „Zawsze robię coś nie tak”
Jeśli tego nie przepracujemy, w dorosłości ta samotność:
- Nie znika,
- Nie łagodnieje,
- Tylko zmienia formę.
Człowiek jest wśród ludzi, ma pracę, rodzinę, obowiązki — a w środku czuje pustkę i napięcie.
Praca, która zamiast rozwoju przynosi frustrację
Wyobraź sobie dorosłego, który:
- Nie potrafi poprosić o pomoc,
- Odbiera każdą uwagę jako atak,
- Nie radzi sobie z konfliktem,
- Nie umie jasno powiedzieć, czego potrzebuje.
Nie dlatego, że jest „trudny”. Dlatego, że nigdy tego nie ćwiczył.
W pracy oznacza to:
- Ciągłe poczucie bycia niedocenionym,
- Zmiany miejsc zatrudnienia,
- Napięcie i zmęczenie,
- Przekonanie, że „wszędzie jest tak samo”.
A prawda jest taka, że problem nie leży w pracy — tylko w braku kompetencji, które powinny zostać ukształtowane dużo wcześniej.
Emocje, które przejmują ster
Dzieci, które nie nauczyły się rozpoznawać i regulować emocji, w dorosłości:
- Wybuchają albo zamykają się w sobie,
- Długo noszą w sobie złość i wstyd,
- Mają trudność z bliskością,
- Reagują intensywniej, niż sytuacja tego wymaga.
Jedna z dziewczynek powiedziała mi kiedyś: „Jak ktoś na mnie spojrzy krzywo, to czuję, jakby wszystko się we mnie waliło”.
Jeśli nikt jej nie pomoże, jako dorosła:
- Będzie unikać rozmów,
- Bać się ocen,
- Wycofywać się z relacji,
- Albo wchodzić w nie z ogromnym napięciem.
To nie jest kwestia charakteru
Chcę to powiedzieć bardzo wyraźnie:
- To nie jest „taki typ dziecka”.
- To nie jest „on już taki jest”.
- To nie jest „ona musi się hartować”.
To jest obszar, który wymaga nauki, powtórzeń i bezpiecznej przestrzeni.
Tak samo jak dziecko nie nauczy się czytać bez ćwiczeń, tak samo nie nauczy się:
- Rozmawiać w konflikcie,
- Odczytywać intencji,
- Reagować adekwatnie do sytuacji,
- Budować relacji
— jeśli nikt go tego nie nauczy.
Dlaczego dzieciństwo ma tu ogromne znaczenie
Dzieciństwo i dorastanie to moment, w którym:
- Można popełniać błędy bez wysokiej ceny,
- Można uczyć się na doświadczeniu,
- Można dostać korektę zamiast oceny,
- Można budować poczucie: „umiem, radzę sobie,mogę próbować”.
Jako Trenerka TUS widzę codziennie, jak dzieci:
- Zaczynają mówić głośniej,
- Uczą się reagować inaczej,
- Odkrywają, że relacje nie muszą boleć.
To są zmiany, które zostają z nimi na całe życie.
Jeśli dziecko nie nauczy się funkcjonować w relacjach przed dorosłością, dorosłość może być czasem wielu nieprzyjemnych, bolesnych,przykrych sytuacji i doświadczeń.
Stanie się czasem, w którym te braki będą coraz bardziej odczuwalne — emocjonalnie, społecznie i życiowo, w każdym aspekcie i relacji: ze współmałżonkiem, wśród znajomych, w kontakcie z teściową, w kontakcie z szefem w pracy.
Uczenie i doskonalenie tych kompetencji to nie fanaberia.
To fundament zdrowego, spokojnego życia.
I naprawdę — im wcześniej, tym łagodniej.
------------
Zaproszenie do Tusy.org
W Tusy.org wspieram dzieci w rozwijaniu umiejętności społecznych w sposób uważny, bezpieczny i dostosowany do ich indywidualnych możliwości.
Pracuję tak, aby relacje przestały być dla dzieci źródłem lęku, a stały się przestrzenią rozwoju, bliskości i poczucia sprawczości.
Jeśli czujesz, że dzieci potrzebują wsparcia w obszarze relacji — zapraszam do kontaktu i zapoznania się z ofertą Treningu Umiejętności Społecznych na tusy.org.
Monika Molka
Założycielka Tusy.org